Je staat op een verkoopplein tussen twee auto’s van ongeveer hetzelfde geld. Links een diesel uit 2018 met 180.000 kilometer, rechts een elektrische uit 2019 met 90.000. De verkoper zegt dat het maar net is wat je zoekt. Dat is waar, en het is ook het minst behulpzame antwoord dat er bestaat.

EenVandaag legde zondag lezersvragen over occasions voor aan Rico Luman, econoom bij ING en gespecialiseerd in transport. Zijn antwoord op de vraag welke brandstof financieel het verstandigst is, is dat er geen algemeen antwoord bestaat. Wat wel doorslaggevend is: het aantal kilometers dat je per jaar rijdt. “Wie veel rijdt, bijvoorbeeld 15.000 tot 20.000 kilometer per jaar of meer, kan financieel vaak voordeliger uit zijn met elektrisch”, zegt hij. De volledige vragenronde staat bij EenVandaag.

Eén getal beslist, en bijna niemand kent het van zichzelf

Die drempel van 15.000 tot 20.000 kilometer is de bruikbaarste zin uit het hele stuk, want hij draait de vraag om. Niet: welke auto is goedkoper. Maar: hoeveel rijd ik eigenlijk. Elektrische auto’s zijn efficiënter in gebruik, terwijl de aanschafprijs bij veel modellen nog boven die van de vergelijkbare benzineversie ligt. Dat prijsverschil moet je terugrijden. Rijd je 8.000 kilometer per jaar, dan lukt dat binnen een redelijke bezitsduur simpelweg niet.

Er zit bovendien een tegenkracht in die veel mensen missen. De motorrijtuigenbelasting is mede op gewicht gebaseerd, en een accupakket weegt. Daardoor zijn elektrische auto’s fiscaal minder aantrekkelijk geworden dan ze een paar jaar geleden waren. Wie de rekensom op oude cijfers maakt, komt te rooskleurig uit.

Een goedkope oude auto is de duurste gewoonte op dit plein

Hier nemen we stelling, want dit is de slechte gewoonte die we bijna elke week tegenkomen. Kopers rekenen de aanschafprijs en de verzekering, en zetten het onderhoud op nul tot het misgaat. Luman noemt precies dat: door personeelstekorten zijn de lonen in garages gestegen, banden zijn duurder, en bij oudere auto’s tikken reparaties hard aan. “Dat is wel een nadeel van oudere auto’s, wat veel mensen waarschijnlijk niet meteen in de berekening meenemen.”

Wij zouden het scherper zeggen: bij een auto van tien jaar of ouder is onderhoud geen post die je schat, maar een post die je begroot. Reken met een vast bedrag per jaar naast de aanschaf, en vergelijk auto’s daarna pas. Doe je dat niet, dan koop je geen goedkope auto maar een uitgestelde rekening. Wat je daar concreet voor nakijkt, staat in goedkope tweedehands auto onder 5000 euro.

Ondertussen rijden we in Nederland gemiddeld in een auto van 11,9 jaar oud, deels omdat mensen niet weten wat de verstandige keuze is en dus maar wachten. Dat wachten is op zichzelf ook een keuze met een prijskaartje.

Wij prijzen de tweedehands EV aan terwijl het aanbod wegvloeit

Eerlijk is eerlijk: wie zoals wij regelmatig schrijft dat een gebruikte elektrische auto voor veelrijders slim kan zijn, moet ook het ongemakkelijke deel noemen. Per saldo gaan er nu meer elektrische auto’s naar het buitenland dan er binnenkomen, zegt Luman. We verliezen dus juist de betaalbare exemplaren waar dit advies op leunt. En het aanbod van elektrische occasions loopt sowieso achter, omdat die auto’s eerst een paar jaar zakelijk worden gereden voordat ze op de particuliere markt komen.

Daar komt bij dat die drempel van 15.000 tot 20.000 kilometer geen wet is. Het is de inschatting van één econoom, zonder onderliggende rekensom in het artikel. Voor een auto met een dure accugarantie of een merk met hoge onderhoudstarieven kan hij anders liggen. Gebruik hem als richtpunt, niet als bewijs. Voor de rest van die afweging: de actieradius eerlijk inschatten scheelt meer dan een halve rekensom.

Zoek vanavond je eigen kilometers op in het RDW-register

Voordat je één advertentie opent: haal je eigen jaarkilometers op. Vul je kenteken in bij de open voertuiginformatie van de RDW, kijk naar de geregistreerde tellerstanden van de laatste twee APK-keuringen en trek ze van elkaar af. Dat is geen schatting uit je hoofd, dat is wat je werkelijk hebt gereden. Zit je onder de 12.000, dan is de discussie diesel tegen elektrisch grotendeels beslist voordat je bent gaan kijken. Bij een import kan diezelfde historie juist ontbreken, want de RDW heeft geen toegang tot alle gegevens die fabrikanten en dealers bewaren. Wat je dan extra checkt, staat in import auto tweedehands kopen.

De inruilregeling is nog geen geld, alleen een plan

Het kabinet wil een inruilregeling starten waarmee huishoudens met een laag tot middeninkomen subsidie krijgen voor een tweedehands elektrische auto als ze hun oude brandstofauto inleveren. Dat plan moet nog door de Tweede en de Eerste Kamer. Tot dat gebeurt is er niets om op te wachten, en dat is precies de valkuil: een aangekondigde regeling houdt mensen aan de kant terwijl de prijzen van gebruikte elektrische auto’s ondertussen gewoon bewegen. Pas als de stemming erop zit en de voorwaarden bekend zijn, weet je of uitstellen je iets heeft opgeleverd of gekost.