Een bijna nieuwe benzineauto slopen en vervangen door een elektrische kan over de resterende levensduur minder CO₂ opleveren dan ermee doorrijden. Dat is de uitkomst van een studie van J. Elliott Campbell (UC Santa Cruz) en Roland Geyer (UC Santa Barbara), deze maand gepubliceerd in Science. In het scenario met de grootste winst gaat de benzineauto al in het eerste jaar permanent uit gebruik: gemiddeld 58 procent minder cumulatieve uitstoot over de onderzochte periode. Van alle doorgerekende gevallen waarin een benzineauto of hybride vóór het einde van zijn leven werd vervangen door een volledig elektrische auto, leverde 92 procent netto een daling op.

Dat is een kop waar de occasionmarkt van schrikt. Ten onrechte, want er staat één woord in dat alles bepaalt: slopen.

Slopen is iets heel anders dan inruilen

De berekening werkt alleen als die auto echt uit het verkeer verdwijnt. Verkoop je hem aan een volgende eigenaar en rijdt die er nog zeven jaar mee, dan is er niets verdwenen. Dan is de uitstoot verhuisd en heb je er een tweede auto bij laten bouwen. De studie gaat daar heel expliciet niet over.

En dat is precies wat er in Nederland gebeurt. Vrijwel niemand sloopt een rijdende auto van vijf jaar oud. Die gaat naar de handel, naar een volgende eigenaar, of naar het buitenland. Wie een EV koopt en zijn benzineauto inruilt, doet iets wat voor zijn eigen uitstoot goed uitpakt en voor de totale uitstoot vrijwel niets. Dat mag je gewoon weten voordat iemand je dit onderzoek als aankoopargument voorlegt.

Waarom de rekensom toch klopt

De uitkomst voelt gek, want die oude auto is al gebouwd. Die productie-uitstoot is een gepasseerd station, terwijl er voor de vervanger opnieuw grondstoffen en energie nodig zijn. Vooral de accu zorgt ervoor dat een elektrische auto met een achterstand begint.

Het punt is dat die achterstand eenmalig is. Een benzineauto stoot bij elke gereden kilometer opnieuw uit. Hoe meer kilometers er nog volgen, hoe zwaarder dat gebruik gaat wegen tegenover die ene keer bouwen. In het Amerikaanse model duurt het gemiddeld zo’n drie jaar voordat de elektrische auto de extra productie-uitstoot van zichzelf heeft ingelopen. De onderzoekers rekenden met een levensduur van ongeveer zestien jaar en varieerden per scenario het voertuig, het jaarkilometrage, de accugrootte, de productie-uitstoot en de stroommix.

In die variabelen zit meteen de reden om de conclusie niet één op één naar Nederland te tillen. Die drie jaar is een gemiddelde bij Amerikaanse kilometrages en een Amerikaanse elektriciteitsmix. Rijd je 8.000 kilometer per jaar, dan duurt het inhalen langer, simpelweg omdat je minder brandstof verbrandt om iets tegenover te zetten. De studie zegt dat ook zelf: de klimaatwinst ontstaat bij echte uitfasering én voldoende kilometers.

Waar dit wél iets verandert: het subsidiebeleid

Voor beleidsmakers is dit onderzoek wel bruikbaar, en dat is waar de discussie hoort. Een aanschafsubsidie op een EV waarbij de oude auto gewoon op de occasionmarkt belandt, heeft een ander effect dan een regeling waarbij aantoonbaar een vervuilender voertuig uit het wagenpark verdwijnt. Het eerste verschuift, het tweede haalt weg.

Wie een sloopregeling wil verdedigen, heeft hier dus een argument. Wie roept dat iedereen zijn nog prima rijdende auto moet vervangen, heeft dat niet. Die twee worden in koppen vrolijk door elkaar gehaald.

Wat het voor jou als koper betekent

Weinig, en dat is een prima uitkomst. Een auto van een paar jaar oud met een goed onderhoudsverleden blijft de verstandigste aankoop die er is, ook als je klimaat belangrijk vindt. De rekensom in Science verandert daar niets aan, want die gaat over slopen en jij koopt juist iets wat anders gesloopt zou worden.

Overweeg je de overstap naar elektrisch, kijk dan naar de dingen die je écht in de hand hebt: hoeveel kilometers je per jaar maakt, waar je laadt en hoe de accu ervoor staat. Dat laatste is bij een tweedehands EV de hele aankoop, en daar schreven we een aparte controle voor uit in waar je op let bij een tweedehands elektrische auto. Dat de markt daar nog niet massaal klaar voor is, zagen we deze week nog: slechts 11 procent van de Belgen wil elektrisch als volgende auto. Twijfel je tussen de twee werelden, dan is een tweedehands hybride vaak de eerlijkere tussenstap dan een halve overstap op papier.

De gouden regel blijft hetzelfde: de schoonste auto is meestal die je al hebt, tenzij je er zoveel kilometers mee maakt dat het verbruik de bouw inhaalt. Dat is geen slogan maar precies wat er in die studie staat.